MỚI

Chẩn đoán và điều trị dị dạng thông động tĩnh mạch não

Ngày xuất bản: 16/05/2023

Thông động tĩnh mạch là tổn thương bất thường trong quá trình lưu thông máu giữa động mạch và tĩnh mạch. Chúng có thể xuất hiện ở bất kỳ vị trí nào trên cơ thể, tuy nhiên thường gặp nhất là ở não. Qua bài viết này chúng ta hãy cùng tìm hiểu về chẩn đoán và điều trị bệnh lý này.

1. Đại cương

  • Dị dạng động tĩnh mạch (AVM) là bệnh lý phát triển bất thường của hệ thống mạch máu, bao gồm các mạch máu hình thành kém, trong đó các động mạch nuôi cấp máu được kết nối trực tiếp với mạng lưới tĩnh mạch dẫn lưu mà không có bất kỳ hệ thống mao mạch nào xen kẽ. AVM có thể xảy ra ở bất cứ đâu trong cơ thể, tuy nhiên, AVM tại não được đặc biệt quan tâm vì nguy cơ gây xuất huyết cao có thể gây tổn thương thần kinh.
  • Có thể không biết có thông động tĩnh mạch não cho đến khi có triệu chứng, như đau đầu hoặc khiếm khuyết vận động. Trong trường hợp nghiêm trọng, vỡ mạch máu gây ra chảy máu trong não (xuất huyết). Sau khi chẩn đoán được bệnh, thường có thể điều trị thành công.

2. Sinh lý bệnh dị dạng thông động tĩnh mạch não

  • Dị dạng động tĩnh mạch là một tập hợp của các động mạch và tĩnh mạch. Không có giường mao mạch xen kẽ, và các động mạch nuôi dưỡng dẫn lưu trực tiếp vào các tĩnh mạch dẫn lưu bằng một hoặc nhiều lỗ rò. Các động mạch này thiếu lớp cơ bình thường và các tĩnh mạch dẫn lưu thường bị giãn ra do các dòng shunt đi vào qua các lỗ rò.
  • AVM gây rối loạn chức năng thần kinh thông qua ba cơ chế sinh lý bệnh có thể xảy ra sau đây.

– Thứ nhất, các mạch máu bất thường có xu hướng chảy máu dẫn đến xuất huyết vào khoang dưới nhện, khoang não thất hoặc phổ biến hơn là trong nhu mô não.

– Thứ hai, trong trường hợp không xảy xuất huyết, co giật có thể xảy ra do hiệu ứng khối của AVM hoặc tăng huyết áp tĩnh mạch trong tĩnh mạch dẫn lưu.

– Thứ ba, tình trạng thiếu sót thần kinh tiến triển chậm được cho là có liên quan đến nhu mô não bình thường bị thiếu chất dinh dưỡng và oxy, khi máu không đi qua giường mao mạch bình thường mà đi vào các kênh động tĩnh mạch dị dạng.

3. Chẩn đoán dị dạng thông động tĩnh mạch não

3.1. Triệu chứng lâm sàng

Thông động tĩnh mạch não thường không có dấu hiệu hay triệu chứng cho đến khi vỡ thông động tĩnh mạch, dẫn đến chảy máu trong não (xuất huyết).

  • Các dấu hiệu và triệu chứng của thông động tĩnh mạch não bao gồm:

– Động kinh.

– Âm tiếng thổi có thể nghe được bằng ống nghe từ hộp sọ.

– Ù tai.

Nhức đầu.

– Điểm yếu hoặc tê.

  • Khi chảy máu vào trong não xảy ra, các dấu hiệu và triệu chứng có thể tương tự như một cơn đột quỵ và có thể bao gồm:

– Đột ngột đau đầu.

– Điểm yếu hoặc tê.

– Mất tầm nhìn.

– Khó nói.

– Không có khả năng hiểu người khác.

– Đứng không vững nếu nặng.

Các triệu chứng có thể bắt đầu ở bất cứ tuổi nào, nhưng có nhiều khả năng trải qua triệu chứng trước tuổi 50, có thể tổn thương nhu mô não theo thời gian. Các hiệu ứng từ từ tăng lên, đôi khi gây ra các triệu chứng ở giai đoạn sớm của trưởng thành. Tuy nhiên, khi đạt đến tuổi trung niên, bệnh có xu hướng ổn định và ít có khả năng gây ra triệu chứng.

Dị dạng thông động tĩnh mạch
                 Dị dạng thông động tĩnh mạch

3.2. Cận lâm sàng 

Ba cận lâm sàng chính được sử dụng để chẩn đoán:

  • CT scan: Chụp cắt lớp vi tính (CT scan) cho hình ảnh của não bằng cách sử dụng tia X. Có thể sử dụng thuốc cản quang để các động mạch nuôi dưỡng thông động tĩnh mạch não và các tĩnh mạch dẫn lưu có thể được xem chi tiết hơn. Đây được gọi là chụp cắt lớp CTA.
  • MRI và MRA: Hình ảnh cộng hưởng từ (MRI), có độ nhạy cao hơn hơn so với CT trong thông động tĩnh mạch não. MRI cũng cung cấp thông tin về vị trí chính xác của các dị tật, rất quan trọng để xác định lựa chọn điều trị. Thuốc đối quang từ cũng có thể được tiêm để xem lưu thông máu trong não tốt hơn. Phương pháp này được gọi là MRA.
  • Chụp động mạch não: Chụp động mạch não là khảo sát chi tiết nhất và cách tốt nhất để chẩn đoán. Khảo sát cho thấy vị trí và đặc điểm của các động mạch nuôi và tĩnh mạch thoát.

4. Điều trị dị dạng thông động tĩnh mạch não

4.1. Điều trị ngoại khoa

  • Phẫu thuật điều trị với khối dị dạng nhỏ là tương đối an toàn và hiệu quả. Một phần của hộp sọ bị loại bỏ tạm thời để được tiếp cận vào thông động tĩnh mạch não. Việc giải phẫu thần kinh, hỗ trợ bằng một vi phẫu trong mổ. Đôi khi phẫu thuật được thực hiện với laser. Mảnh xương sọ sau đó được đặt lại và da đầu được đóng lại.
  • Cắt bỏ mảnh xương sọ thường được thực hiện khi thông động tĩnh mạch não có thể được loại với rủi ro chấp nhận được để ngăn ngừa nguy cơ xuất huyết hay co giật. Vị trí ổ dị dạng ở các vùng não sâu có nhiều nguy cơ biến chứng phẫu thuật hơn. Trong những trường hợp này, phương pháp điều trị khác có thể được xem xét.

4.2. Nút mạch

  • Trong thủ thuật này bác sĩ sẽ luồn một ống thông nhỏ vào một động mạch đùi và luồn tới động mạch trong não với sự hướng dẫn của X-quang. Ống thông sẽ được đưa đến vị trí của một trong các động mạch nuôi dưỡng cho khối dị dạng và qua một ống thông siêu nhỏ, một chất gây tắc mạch sẽ được bơm vào để làm tắc ổ dị dạng, chặn và giảm lưu lượng máu vào thông động tĩnh mạch não này.
  • Nút mạch có thể được thực hiện đơn độc, trước các phương pháp điều trị khác để giảm kích cỡ của thông động tĩnh mạch não, hoặc để làm giảm nguy cơ chảy máu trong quá trình hoạt động.

4.3. Sóng bức xạ

Phương pháp điều trị này sử dụng bức xạ tập trung chính xác để loại bỏ thông động tĩnh mạch não. Điều trị này có hiệu quả tốt nhất cho thông động tĩnh mạch não nhỏ và cho những người không có xuất huyết não đe dọa tính mạng.

Nguồn tham khảo: Arteriovenous Malformation Of The Brain – PubMed

Xem thêm: Quy trình chụp và nút dị dạng động tĩnh mạch phần mềm số hoá xoá nền

facebook
8

Bài viết liên quan

Bình luận0

Đăng ký
Thông báo về
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
Xem tất cả bình luận

Bài viết cùng chuyên gia

tra-cuu-thuoc

THÔNG TIN THUỐC

TRA CỨU NGAY