Chảy máu nặng ở bệnh nhân người lớn chạy ECMO ngoại biên: Tiên lượng và các yếu tố dự báo

1. Mục tiêu học tập

• Xác định tỷ lệ hiện mắc và tác động của biến chứng chảy máu nặng đối với tử vong ở bệnh nhân ECMO.
• Nhận diện các yếu tố nguy cơ độc lập dẫn đến chảy máu nặng trên lâm sàng.
• Ứng dụng các ngưỡng cảnh báo (Tiểu cầu, Fibrinogen, aPTT) vào thực hành theo dõi bệnh nhân ECMO.

2. Mở đầu

Trao đổi oxy qua màng ngoài cơ thể (ECMO) đã trở thành kỹ thuật cứu sống bệnh nhân suy tim và suy hô hấp nặng. Tuy nhiên, tình trạng bệnh lý nền phức tạp, suy đa cơ quan và bản thân hệ thống ECMO khiến bệnh nhân dễ bị chảy máu. Các nghiên cứu trước đây ghi nhận tỷ lệ chảy máu nặng lên tới 55–60%. Mặc dù kỹ thuật đặt ống thông (cannulation) ít xâm lấn và việc giám sát đông máu ngày càng cải thiện, chảy máu vẫn là thách thức lớn, liên quan đến thời gian chạy ECMO dài hơn và tỷ lệ cai máy thành công thấp hơn.

3. Nội dung chính của nghiên cứu

• Đối tượng: Nghiên cứu thực hiện trên bệnh nhân người lớn can thiệp VV, VA hoặc VAV-ECMO ngoại vi từ tháng 01/2019 đến tháng 01/2020.
• Kỹ thuật: Tất cả bệnh nhân được đặt cannula ngoại vi bằng kỹ thuật Seldinger dưới hướng dẫn của siêu âm để giảm thiểu tổn thương mạch máu.
• Tiêu chuẩn chảy máu nặng: Bao gồm chảy máu gây giảm Hb ≥ 20 g/L, cần truyền ≥ 10 ml/kg khối hồng cầu trong 24 giờ, hoặc chảy máu tại các vị trí nguy hiểm (hệ thần kinh trung ương, sau phúc mạc, phổi)

Kết quả:

• Tỷ lệ chảy máu lâm sàng nói chung là 54,3%, trong đó chảy máu nặng chiếm 31,4%.
• Nguồn chảy máu phổ biến nhất là tại vị trí đặt cannula (78,8% các trường hợp chảy máu nặng).
• Phân tích đa biến xác định APTT > 72 giây, Fibrinogen < 2 g/L và ACT > 220 giây là những yếu tố dự báo độc lập mạnh nhất.
• Tỷ lệ tử vong nội viện ở nhóm có chảy máu nặng cao hơn rõ rệt so với nhóm không bị chảy máu (51,5% so với 18,0%, p < 0,001).

4. Bàn luận

Tỷ lệ chảy máu nặng (31,4%) trong nghiên cứu này thấp hơn so với các nghiên cứu tại Hà Lan (45%) hoặc các nghiên cứu cũ hơn (60%), có thể nhờ áp dụng kỹ thuật đặt cannula ngoại vi ít xâm lấn và quy trình giám sát đông máu chặt chẽ. Nghiên cứu cho thấy không có sự khác biệt về nguy cơ chảy máu giữa các phương thức VA hay VV-ECMO khi thực hiện đặt cannula ngoại vi. Ngưỡng APTT > 72 giây được xác định là điểm cắt tối ưu để dự báo chảy máu, phù hợp với các khuyến cáo của ELSO. Ngược lại với một số quan điểm cho rằng số lượng tiểu cầu là yếu tố quyết định, nghiên cứu này không tìm thấy mối liên quan giữa số lượng tiểu cầu và chảy máu nặng, có thể do chiến lược truyền tiểu cầu sớm để duy trì trên 80×10⁹/L tại đơn vị.

5. Kết luận

Chảy máu nặng là biến chứng phổ biến và làm tăng gần 4 lần nguy cơ tử vong ở bệnh nhân ECMO ngoại vi. Việc duy trì các chỉ số APTT, ACT và Fibrinogen trong ngưỡng mục tiêu là yếu tố then chốt để phòng ngừa biến chứng này và cải thiện tiên lượng cho bệnh nhân.

Tài liệu tham khảo

1. Nguyen TP, Phan XT, Nguyen TH, et al. Major Bleeding in Adults Undergoing Peripheral Extracorporeal Membrane Oxygenation (ECMO): Prognosis and Predictors. Crit Care Res Pract. 2022;2022:5348835.
2. Mazzeffi M, et al. Bleeding, Transfusion, and Mortality on Extracorporeal Life Support: ECLS Working Group on Thrombosis and Hemostasis. Ann Thorac Surg. 2019;108(4):960-969.
3. Extracorporeal Life Support Organization (ELSO). ELSO Anticoagulation Guideline. Ann Arbor, MI: ELSO; 2014..

 Nguồn bài viết: Nội dung bài viết được tóm lược từ nghiên cứu gốc của nhóm tác giả đã đăng tải trên tạp chí Critical Care Research and Practice: Nguyen TP, Phan XT, Nguyen TH, et al. Major Bleeding in Adults Undergoing Peripheral Extracorporeal Membrane Oxygenation (ECMO): Prognosis and Predictors. Crit Care Res Pract. 2022. DOI: 10.1155/2022/5348835
Người biên soạn: BS. Nguyễn Phi Tùng – Khoa Hồi sức tích cực, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Central Park và các cộng sự Phan Thị Xuân, Nguyễn Hữu Tuấn, Huỳnh Quang Đại, Trần Thanh Linh, Phạm Minh Huy, Nguyễn Ngọc Tú, Kiều Trung Hiếu, Phạm Thị Ngọc Thảo- Bệnh viện Chợ Rẫy & Đại học Y Dược TP.HCM

0