Dietary Guidelines Americans 2025 – 2030: Cuộc “Tái thiết lập” lịch sử và kỷ nguyên của “Thực phẩm thật”

Hướng dẫn này không chỉ là một tài liệu kỹ thuật mà còn là một “cuộc cách mạng” với triết lý chủ đạo “Ăn thực phẩm thật” (Eat Real Food) nhằm đảo ngược cuộc khủng hoảng bệnh mãn tính. Thực phẩm thật được định nghĩa là các loại thực phẩm nguyên bản hoặc chế biến tối thiểu như thịt, cá, trứng, rau quả, các loại hạt và ngũ cốc nguyên hạt giàu chất xơ. Khác với quan niệm trước đây là các thực phẩm đều được chấp nhận trong giới hạn calo, DGA 2025–2030 trực tiếp khuyến nghị tránh xa các loại thực phẩm siêu chế biến, đóng gói sẵn hoặc đồ ăn nhanh vốn chiếm tới 60 -70% nguồn cung thực phẩm hiện nay. Đặc biệt, hướng dẫn mới yêu cầu hạn chế các sản phẩm chứa hương liệu nhân tạo, phẩm màu và chất tạo ngọt không chứa calo. Các nghiên cứu mới cho thấy thực phẩm siêu chế biến chứa phụ gia, chất bảo quản và chất tạo ngọt nhân tạo có thể gây tác động tiêu cực đến thành phần vi sinh vật trong ruột.

Một trong những thay đổi gây tranh luận nhất là sự gia tăng mạnh mẽ yêu cầu tiêu thụ protein. DGA 2025–2030 khuyến nghị lượng protein từ 1,2 gam đến 1,6 gam/kg trọng lượng cơ thể mỗi ngày, tương đương khoảng 16% đến 21% tổng lượng calo. Khuyến nghị này tăng từ 50% đến 100% so với khuyến nghị 0,8 đến 1gam/kg trọng lượng cơ thể ở các giai đoạn trước. Các nguồn protein được khuyến khích bao gồm cả động vật (trứng, gia cầm, hải sản, thịt đỏ) và thực vật (đậu, đậu nành và các loại hạt). Việc tăng protein nhằm mục tiêu xây dựng và duy trì khối lượng cơ bắp, đặc biệt quan trọng đối với phụ nữ và người cao tuổi. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng nếu không đi kèm với việc tập thể dục thì lượng protein dư thừa có thể bị gan chuyển hóa thành chất béo, làm gia tăng mỡ nội tạng và nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường.

Về vấn đề tiêu thụ đường thêm, hướng dẫn mới đưa ra những quy định khắt khe chưa từng có nhằm bảo vệ sức khỏe chuyển hóa ngay từ khi còn nhỏ. Điểm nhấn đáng chú ý nhất là khuyến nghị không tiêu thụ đường thêm cho trẻ em từ khi sinh ra cho đến 10 tuổi. Đây là một bước tiến xa hơn so với hướng dẫn năm 2020–2025 vốn chỉ giới hạn việc tránh đường thêm cho trẻ dưới 2 tuổi. Đối với người lớn, đường thêm được giới hạn không quá 10 gam mỗi bữa ăn, đồng thời khuyến nghị tránh hoàn toàn các loại đồ uống có đường. Việc siết chặt các giới hạn này là một phản ứng trước tình trạng hơn 95% người dân Mỹ đang tiêu thụ quá mức carbohydrate tinh chế và đường, dẫn đến béo phì và đề kháng insulin.
Các khuyến nghị mới về đồ uống có đường và đường bổ sung nghiêm ngặt hơn nhiều so với các phiên bản trước đây

Sự thay đổi về mặt thị giác sang đồ họa tháp dinh dưỡng mới phản ánh quyết tâm chống béo phì và bệnh mãn tính. Trong bối cảnh Việt Nam vẫn còn phổ biến tháp dinh dưỡng cũ chia tầng với đáy tháp là ngũ cốc, phân cấp ưu tiên từng thực phẩm và dưỡng chất riêng lẻ, chú ý vào khối lượng thức ăn (Với thông điệp: Ăn bao nhiêu). Những khuyến nghị mới nhấn mạnh ít nhất một nửa lượng ngũ cốc tiêu thụ phải là ngũ cốc nguyên hạt, sẽ giúp cho mọi người thấy được tổng thể mô hình ăn uống, chú ý vào chất lượng thực phẩm cho phù hợp với từng giai đoạn cụ thể của cuộc đời (Thông điệp: Tận dụng tối đa từng miếng ăn). Tháp dinh dưỡng mới tập trung vào ba trụ cột: protein, sữa nguyên béo và chất béo lành mạnh; rau và trái cây; ngũ cốc nguyên hạt. Một thay đổi quan trọng khác là việc đưa sữa nguyên béo không đường vào danh mục khuyến khích, thay vì chỉ ưu tiên sữa tách béo như trước đây. Các bằng chứng khoa học cho thấy sữa nguyên béo không gây hại cho tim mạch như quan niệm cũ, thậm chí có thể giúp ổn định cảm giác no và giảm việc tiêu thụ các loại ngũ cốc tinh chế vốn là thủ phạm chính gây ra gánh nặng bệnh mãn tính. Việc loại bỏ các thực phẩm siêu chế biến và tập trung vào chất béo từ thực phẩm thật như bơ, trứng, dầu ô liu và quả bơ là chiến lược cốt lõi để cải thiện sức khỏe.

Tuy nhiên, việc áp dụng các thay đổi này cần sự thận trọng và không nên thực hiện một cách cực đoan, đặc biệt đối với những người khỏe mạnh hoặc các nền văn hóa ẩm thực khác như Việt Nam. Đối với người Việt, việc giảm carbohydrate tinh chế là cần thiết vì thói quen ăn nhiều cơm trắng, nhưng cần tránh việc tăng protein quá mức mà thiếu đi sự vận động thể chất tương ứng. Trẻ em Việt Nam thường xuyên tiếp cận với bánh kẹo và nước ngọt, do đó khuyến nghị “không đường cho đến 10 tuổi“ sẽ là một thách thức cực lớn về mặt giáo dục và môi trường học đường. Đối với người lớn, việc tập thói quen ưu tiên thực phẩm từ các nguồn đạm thực vật, hải sản và thực phẩm từ sữa sẽ có lợi cho sức khỏe và cần lưu ý không lạm dụng thịt đỏ quá mức trong khi cố gắng đạt mục tiêu protein theo hướng dẫn mới. Sự thay đổi dinh dưỡng bền vững là sự chuyển dịch có tính toán để phù hợp với sinh lý cá nhân và lối sống vận động, tránh những tác dụng phụ không mong muốn từ việc thừa đạm hoặc thiếu hụt năng lượng đột ngột.

Hướng dẫn dinh dưỡng Mỹ giai đoạn 2025 – 2030 nhấn mạnh việc chuyển dịch sang một chế độ ăn uống bền vững và lành mạnh hơn. Trọng tâm của Hướng dẫn chế độ dinh dưỡng này là khuyến khích việc tiêu thụ thực phẩm ở dạng nguyên bản, rau củ đa dạng và ngũ cốc nguyên hạt; tăng tiêu thụ protein từ nguồn gốc động vật và thực vật. Việc áp dụng triết lý này một cách có chọn lọc và linh hoạt không chỉ giúp phòng ngừa các bệnh mãn tính mà còn nâng cao chất lượng sống cho mỗi cá nhân.

Tài liệu tham khảo:

1. US Department of Agriculture. Dietary Guidelines for Americans, 2025-2030. Accessed January 9, 2026. https://cdn.realfood.gov/DGA.pdf
2. Snetselaar, L. G., de Jesus, J. M., DeSilva, D. M., & Stoody, E. E. (2021). Dietary Guidelines for Americans, 2020–2025: Understanding the scientific process, guidelines, and key recommendations. Nutrition Today, 56(6), 287–295. https://doi.org/10.1097/NT.0000000000000512
3. Aslam, H., Trakman, G., Dissanayake, T., Todd, E., Harrison, P., Alby, C., Jabeen, T., Gamage, E., Travica, N., Marshall, S., Ruusunen, A., Rocks, T., Marx, W., Berk, M., O’Neil, A., McGuinness, A.J., Jennings, L., Jacka, F.N. and Dawson, S.L. (2026). Dietary interventions and the gut microbiota: a systematic literature review of 80 controlled clinical trials. Journal of Translational Medicine, [online] 24(1). doi:https://doi.org/10.1186/s12967-

Tác giả: Bác sĩ Nguyễn Xuân Thắng – Bệnh viện ĐKQT Vinmec Central Park

0