Ngày xuất bản:
09/02/2026
Thiếu máu mạc treo cấp tính (Acute Mesenteric Ischemia - AMI) là một tình trạng cấp cứu bụng không hiếm gặp, có tỷ lệ tử vong cao, dao động từ 50% đến 80%. Mức độ cấp cấp cứu có thể được ví như đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim, trong đó mỗi phút trôi qua đều có ý nghĩa sống còn đối với cơ quan đích. Sự giảm đột ngột nguồn cung cấp máu cho ruột sẽ nhanh chóng dẫn đến tổn thương tế bào, hoại tử ruột và tử vong nếu không được can thiệp kịp thời. Do đó, việc nhận biết, chẩn đoán và điều trị nhanh chóng là tối quan trọng.Tuy nhiên, việc chẩn đoán sớm AMI là một thách thức lớn do các biểu hiện lâm sàng ban đầu thường không đặc hiệu và mơ hồ, với triệu chứng kinh điển là "đau bụng không tương xứng với khám thực thể". Hơn nữa, y văn hiện đại vẫn chưa thấy đề cập các dấu ấn sinh học huyết thanh đáng tin cậy để chẩn đoán sớm. Các chỉ số thông thường như lactate huyết thanh thường chỉ tăng muộn trong quá trình bệnh, sau khi hoại tử xuyên thành đã xảy ra. Một mức lactate bình thường ở giai đoạn đầu có thể gây hiểu lầm và trì hoãn chẩn đoán một cách nguy hiểm.Trong bối cảnh này, chụp cắt lớp vi tính mạch máu (CT angiography) đóng vai trò quan trọng quyết định trong chẩn đoán AMI. Đây là phương tiện chẩn đoán được lựa chọn đầu tay, cho phép đánh giá trực tiếp hệ mạch máu, xác định mức độ tổn thương ruột và định hướng chiến lược xử trí. Bài viết này tổng hợp các khái niệm nền tảng, đặc điểm hình ảnh và cách tiếp cận chẩn đoán AMI dựa trên sinh lý bệnh học. Cách tiếp cận này nhấn mạnh rằng AMI không phải là một thực thể đơn lẻ mà bao gồm bốn cơ chế gây bệnh riêng biệt: dòng máu vào không đủ (tắc động mạch), dòng máu ra không đủ (tắc tĩnh mạch mạc treo), giảm tưới máu toàn thân (thiếu máu mạc treo không do tắc mạch - NOMI), và tắc
