MỚI

Phác đồ chẩn đoán và xử trí ngôi mông

Ngày xuất bản: 29/12/2022
icon-toc-mobile

Phác đồ chẩn đoán và xử trí ngôi mông theo chương trình áp dụng cho Khoa Sản Bác sỹ Sản, Nữ hộ sinh Khoa Sản 

Tác giả: Nguyễn Thị Kim Dung Người thẩm định: Trưởng tiểu ban Sản Người phê duyệt: Phùng Nam Lâm Ngày phát hành: 19/11/2020  

1. ĐỊNH NGHĨA

1.1.  Định nghĩa: Ngôi mông là ngôi dọc mà cực đầu ở đáy tử cung, cực mông trình diện trước eo trên của khung chậu người mẹ.

1.2.  Phân loại: có 2 loại ngôi mông

-Ngôi mông hoàn toàn: mông và 2 chân trình diện trước eo trên.

-Ngôi mông không hoàn toàn (ngôi mông thiếu): có 3 kiểu (kiểu mông, kiểu đầu gối, kiểu bàn chân).

1.3.  Mốc ngôi và đường kính lọt

-Mốc ngôi mông là đỉnh xương cùng.

-Đường kính lớn nhất của ngôi lưỡng ụ đùi – 9 cm, hiện nay được cho là đường kính lọt của ngôi.

2. CHẨN ĐOÁN

2.1.  Trong thời kỳ có thai (3 tháng cuối)

2.1.1.  Lâm sàng:

-Có thể đau tức hạ sườn phải do đầu ấn vào gan, thai đạp nhiều phía dưới.

-Tử cung hình trụ, hay lệch một bên.

-Sờ: cực dưới mềm, to, không liên tục, lưng là một diện phẳng, cực trên là đầu tròn, đều, rắn.

-Nghe tim thai: nghe rõ trên rốn.

-Thăm âm đạo: khó đánh giá, phối hợp với khám ngoài thấy cực dưới mềm hơn

2.1.2.  Cận lâm sàng:

-Siêu âm: có giá trị chẩn đoán và đánh giá tiên lượng. Siêu âm có thể đánh giá được tình trạng đầu, tình trạng thai, trọng lượng thai, rau, ối.

-X quang: đánh giá đầu cúi hay ngửa, chỉ làm khi thật cần thiết.

 

2.2.  Khi chuyển dạ

2.2.1.  Lâm sàng: Triệu chứng như khi có thai.

-Khó sờ hơn vì có cơn co tử cung do đó xác định được các cực của thai khó hơn.

-Khi thăm trong: khó khi ối còn, khi ối vỡ thì dễ hơn. Có thể sờ thấy mông, xương cùng, hậu môn, bộ phận sinh dục, chân thai (nếu mông hoàn toàn hay mông không hoàn toàn kiểu bàn chân

2.2.2.  Cận lâm sàng: siêu âm, X quang.

2.2.3.  Chẩn đoán thế, kiểu thế: lưng bên nào thế bên đó.Tìm mốc ngôi là đỉnh xương cùng để xác định kiểu thế.

Cùng – chậu – trái – trước: gặp 60% (CgCTT).

Cùng – chậu – phải – sau: gặp 30% (CgCFS).

Cùng – chậu – trái – sau: gặp 10% (CgCTS).

Cùng – chậu – phải – trước: rất hiếm gặp (CgCFT).

Cùng- chậu- trái- ngang (CgCTN).

Cùng- chậu- phải- ngang (CgCFN)

2.3.  Chẩn đoán phân biệt:

-Ngôi chỏm: dễ nhầm với ngôi mông không hoàn toàn kiểu mông khi ối chưa vỡ nếu chỉ nắn ngoài. Cần xác định rõ ngôi chỏm có các thóp và đường khớp khi thăm trong. Đặc biệt cần phân biệt rõ với ngôi chỏm sa chi. -Ngôi mặt: có thể nhầm với ngôi ngược không hoàn toàn kiểu mông, khó khi bướu huyết thanh to không sờ thấy xương. Nhầm mồm với hậu môn, hai mông với hai gò má, mũi với xương cùng. -Ngôi mặt có thể sờ thấy mũi to và mềm, hố mắt ở hai bên. Ngôi ngang: cần khám kỹ có thể nhầm với ngôi ngược hoàn toàn do đó cần xác định rõ cực đầu. Phân biệt chân và tay thai nhi.

3. HƯỚNG XỬ TRÍ

3.1.  Chỉ định mổ lấy thai: (khi đủ tháng hay khi bắt đầu chuyển dạ)

*Về phía mẹ: – Con so lớn tuổi, con quý

-Tiền căn sinh khó

-Khung chậu giới hạn, hẹp, lệch

*Về phía thai

-Con so, ước lượng cân thai > 3000g

-Con rạ, ước lượng cân thai > 3200g

-Ngôi mông tuổi thai < 36 tuần vào chuyển dạ hoặc có chỉ định chấm dứt thai kỳ

-Đầu thai nhi ngửa tiên phát: thường khó đánh giá (XQ)

-Chuyển dạ kéo dài

-Sa dây rốn, thai suy

3.2.  Sinh ngả âm đạo

* Nếu cơn gò tử cung tốt, ối còn đến khi cổ tử cung mở trọn, can thiệp đúng lúc, cắt tầng sinh môn rộng rãi. * Tránh sinh ngả âm đạo với ngôi mông thiếu kiểu chân, hay song thai con đầu là ngôi mông. * Theo dõi chuyển dạ với monitor, khi vỡ ối cần khám âm đạo ngay để loại trừ sa dây rốn. * Sinh ngả âm đạo khi có hội tụ đầy đủ các điều kiện sau:

-Không có dị tật thai gây mắc thai (bụng cóc, não úng thủy…).

-Tuổi thai ≥ 36 tuần, ước lượng cân thai từ 2500 – 3200g.

-Đầu thai nhi cúi.

-Ngôi mông đủ hay ngôi mông thiếu kiểu mông.

-Bác sĩ có kinh nghiệm, kỹ năng đỡ sinh ngôi mông.

* Cách sinh:

-Sinh tự nhiên (Phương pháp Vermelin): con rạ, thai nhỏ, tầng sinh môn giãn.

-Sinh có trợ giúp (can thiệp từng phần).

-Đại thủ thuật kéo thai ngôi ngược (can thiệp toàn phần).

+ Chuẩn bị: tư thế sản phụ khoa, gây tê (nếu không có giảm đau ngoài màng cứng), cắt tầng sinh môn khi hậu môn thai nhi xuất hiện ngoài âm hộ.

+ Thủ thuật Sovianov

+ Giúp sinh thân – chân: đặt bé ở mặt phẳng dưới mặt phẳng ngang.

+ Giúp sinh vai -tay: vai trình diện mặt phẳng trước sau. Giữ bé ở hông hay xương chậu, tránh giữ ở bụng gây tổn thương thận và thượng thận. Trường hợp vai sau đã đi qua bờ của tiểu khung trong khi vai trước hãy còn cao phải dùng thủ thuật Lovset: nắm hai đùi thai nhi với các ngón tay ở phía trước, ngón cái ở phía sau đùi, quay thân của thai nhi sao cho vai sau được đưa ra phía trước, thường quay theo chiều kim đồng hồ, trong quá trình đó cánh tay sẽ bị đẩy xuống phía dưới đến bờ dưới cung xương vệ và sổ ra ngoài.

+ Giúp sinh đầu hậu: Thủ thuật Bracht hay Thủ thuật Mauriceau-Smellie-Veit

TÀI LIỆU THAM KHẢO

  • Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị các bệnh sản phụ khoa BYT -2015
  • Phác đồ điều trị sản phụ khoa bệnh viện Từ Dũ 2019

  Ghi chú:

  • Đây là văn bản phát hành lần đầu.

  Bản quyền và thương hiệu: Thông tin và hình ảnh trên website thuộc quyền sở hữu của Vinmecdr. Việc sao chép, sử dụng phải được Vinmecdr chấp thuận trước bằng văn bản. Miễn trừ trách nhiệm: Tất cả những tư liệu được cung cấp trên website này đều mang tính tham khảo. Do đó, nội dung và hình ảnh sẽ được thay đổi, cập nhật và cải tiến thường xuyên mà không phải thông báo trước. Vinmecdr không bảo đảm về độ chính xác cũng như sự hoàn thiện về thông tin. Chúng tôi không chịu trách nhiệm pháp lý cho những thiệt hại xuất hiện trực tiếp hay gián tiếp từ việc sử dụng hoặc hành động dựa theo những thông tin trên hoặc một số thông tin xuất hiện trên website này. Vinmecdr không chịu trách nhiệm pháp lý về những sai sót, lỗi chính tả… do nhập liệu cùng với những sự cố khách quan khác như: nhiễm virus, hành vi phá hoại, ác ý… xảy ra trên website này cũng như các website liên kết, nếu có. Đường link liên kết Vinmecdr sẽ không chịu trách nhiệm hay có nghĩa vụ pháp lý dưới bất kỳ hình thức nào về nội dung của những website không thuộc Vinmecdr được liên kết với website www.vinmecdr.com, bao gồm các sản phẩm, dịch vụ và những mặt hàng khác được giới thiệu thông qua những website đó.

facebook
0

Bài viết liên quan

Bình luận0

Đăng ký
Thông báo về
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
Xem tất cả bình luận

Bài viết cùng chuyên gia