MỚI

Biến chứng tim mạch của vaccine COVID 19

Ngày xuất bản: 14/05/2023

Việc tiêm vaccine COVID 19 đang được coi là giải pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa và kiểm soát đại dịch COVID 19. Tuy nhiên, như bất kỳ loại thuốc hay vaccine nào khác, vaccine COVID-19 cũng có thể gây ra một số tác dụng phụ, bao gồm cả biến chứng tim mạch.

1. Tổng quát 

COVID 19 đã trở thành một thảm họa toàn cầu. Vaccine phòng SARS-CoV-2 hiện đã được chứng minh là biện pháp hiệu quả nhất để ngăn chặn đại dịch. Vaccine COVID 19 cho thấy hiệu quả cao chống lại SARS-CoV-2 trong các giai đoạn thử nghiệm lâm sàng khác nhau.

04 chế phẩm vaccine đầu tiên (tức là ChAdOx1 và AD26.COV2·S, BNT162b2 và mRNA-1273) đã nhận được giấy phép lưu hành từ Cơ quan Dược phẩm Châu Âu (European Medicines Agency – EMA). Với việc áp dụng rộng rãi 4 loại vaccine này, một số tác dụng phụ, chẳng hạn như đau tại chỗ tiêm, sốt và phản ứng dị ứng, đã được báo cáo.

Các biến chứng nghiêm trọng nhất có liên quan đến tim mạch, và những biến chứng này bao gồm viêm cơ tim, giảm tiểu cầu miễn dịch (ITP), huyết khối tĩnh mạch xoang não và huyết khối nội tạng. Tất cả những biến chứng này đều làm suy giảm sức khỏe của những người được tiêm vaccine và ảnh hưởng đến việc tiêm vaccine.

Biến chứng tim mạch của vaccine COVID 19

Biến chứng tim mạch của vaccine COVID 19

Các biến chứng tim mạch của 3 loại vaccine phòng COVID 19. Nguồn: Cardiovascular Complications of COVID-19 Vaccines

2. Các biến chứng nghiêm trọng 

2.1. Huyết khối  – biến chứng tim mạch sau tiêm vaccine COVID 19

Cơ quan Quản lý Thuốc và Sản phẩm Y tế (The Medicines and Healthcare Products Regulatory Agency) tại Vương quốc Anh báo cáo rằng, với việc sử dụng 10.6 triệu liều vaccine BNT162b2 mRNA, đã có 24 trường hợp huyết khối xoang tĩnh mạch não (CVST), 3 trường hợp huyết khối mạch máu não, 3 trường hợp huyết khối tĩnh mạch não, huyết khối xoang dọc trên và 1 trường hợp huyết khối xoang ngang.

Trong số 4 triệu liều mRNA-1273 đã được sử dụng, 5 trường hợp nghi ngờ CVST đã được báo cáo. Cơ chế liên quan giữa tiêm vaccine mRNA và huyết khối vẫn chưa được làm rõ. Người ta suy đoán rằng nó có liên quan đến quá trình mã hóa protein tăng đột biến của SARS-CoV-2 bằng vaccine mRNA.

Protein tăng đột biến, cần thiết để cho phép SARS-CoV-2 xâm nhập tế bào người, tăng cường kết tập tiểu cầu và thúc đẩy bài tiết các hạt đặc từ tiểu cầu. Ngoài ra, với vai trò là một phối tử liên kết của thụ thể ACE 2, protein hình gai của SARS-CoV-2 gây ra phản ứng viêm trong các tế bào nội mô não và làm suy yếu tính toàn vẹn chức năng của hàng rào máu não, thúc đẩy kích hoạt các tế bào nội mô và tái điều chỉnh chemokine bạch cầu, cytokine tiền viêm (interleukin (IL)-1β và IL-6), và các phân tử kết dính tế bào [phân tử kết dính gian bào 1 (ICAM-1) và phân tử kết dính tế bào mạch máu 1 (VCAM-1)]. Tất cả các hoạt động sinh lý bệnh liên quan đến vaccine mRNA này có thể bắt đầu sự hình thành của huyết khối. Do đó, kháng thể đơn dòng kháng protein tăng đột biến hoặc protein ACE 2 người tái tổ hợp có thể hỗ trợ điều trị bệnh nhân bị huyết khối do vaccine COVID 19 mRNA gây ra.

Tuy nhiên, hiện tại phương pháp điều trị lâm sàng được lựa chọn hiện nay là liệu pháp chống đông máu với heparin không phân đoạn, tiếp theo là heparin trọng lượng phân tử thấp và sau đó là warfarin.

2.3. Giảm tiểu cầu – biến chứng tim mạch sau tiêm vaccine COVID 19

Một ngày sau khi tiêm liều vaccine mRNA-1273 đầu tiên, một người đàn ông Mỹ gốc Phi 60 tuổi xuất hiện các triệu chứng sốt nhẹ và ớn lạnh, sau đó là sự xuất hiện phát ban nghiêm trọng trên da và nhanh chóng lan rộng khắp cơ thể anh. Ngoài ra, người đàn ông này còn được chẩn đoán mắc ITP.

Từ giữa tháng 2 đến giữa tháng 3, gần 5 triệu người ở Israel đã được tiêm vắc xin BNT162b2 mRNA và 4 bệnh nhân được chẩn đoán mắc bệnh ban xuất huyết giảm tiểu cầu mắc phải (ATTP).

Tại Hoa Kỳ, hơn 20 triệu người (tính đến ngày 2 tháng 2 năm 2021) đã nhận được ít nhất một liều của một trong hai loại vaccine mRNA hiện có và 20 bệnh nhân trong số này bị giảm tiểu cầu sau khi tiêm vaccine. Hầu hết trong số 20 bệnh nhân đều có các triệu chứng như bầm tím hoặc chảy máu niêm mạc. 09 trong số những bệnh nhân này đã được tiêm vaccine BNT162b2 mRNA và 11 bệnh nhân trong số này đã được tiêm vaccine mRNA-1273.

Dường như có mối liên hệ giữa việc sử dụng vaccine ITP và mRNA. Tuy nhiên, cơ chế tiềm năng làm cơ sở cho mối liên hệ giữa vaccine mRNA và ITP vẫn chưa được biết. Vaccine có thể kích hoạt khả năng tự miễn dịch thông qua “bắt chước” các kháng nguyên , gây ra việc sản xuất các kháng thể tự kháng tiểu cầu và gây giảm tiểu cầu.

2.4. Viêm cơ tim – biến chứng tim mạch sau tiêm vaccine COVID 19

Tổng cộng có 561.197 người ở Bắc Carolina đã được tiêm vaccine từ ngày 01/02 – 30/04/2021. Sau đó, Trung tâm Y tế Đại học Duke ở Durham đã báo cáo 4 trường hợp viêm cơ tim; trong tất cả các trường hợp, bệnh nhân bị đau ngực dữ dội với bằng chứng chỉ điểm sinh học về tổn thương cơ tim, và cả 4 bệnh nhân sau đó đều phải nhập viện.

Trong một trường hợp khác, một bệnh nhân người Philippines được chẩn đoán mắc bệnh viêm cơ tim 3 ngày sau khi tiêm liều vaccine BNT162b2 mRNA thứ hai.

Từ ngày 30/01 – 20/02/2021, 6 bệnh nhân bị đau ngực đã được điều trị tại Trung tâm Y tế Hillel Yaffe, Israel, ngay sau khi tiêm vắc xin BNT162b2 mRNA. Tất cả sáu bệnh nhân này đều được chẩn đoán mắc bệnh viêm cơ tim, và một trong số những bệnh nhân này mới chỉ nhận được liều vaccine đầu tiên.

Khi vaccine mRNA trở nên phổ biến hơn, ngày càng có nhiều trường hợp viêm cơ tim được chẩn đoán. Tất cả các bệnh nhân có triệu chứng nhẹ có thể xuất viện trong vòng 4-8 ngày sau khi điều trị bằng thuốc chống viêm không steroid hoặc colchicine.

Nguy cơ viêm cơ tim tăng lên trong vòng 7 ngày sau liều vaccine mRNA đầu tiên hoặc thứ 2.

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh đã báo cáo 2 trường hợp viêm cơ tim được xác nhận về mặt mô học sau khi tiêm vaccine mRNA COVID 19 vào ngày 18/08/2021.

Các cơ chế tiềm ẩn của viêm cơ tim do vaccine mRNA vẫn chưa rõ ràng. Đã có báo cáo rằng vaccine mRNA-1273 có thể tạo ra phản ứng mạnh với Cytokine CD4 liên quan đến tế bào T (Th1) trợ giúp loại 1 và tế bào CD4 là một yếu tố quan trọng gây viêm cơ tim.

Nguồn tham khảo: Runyu Liu, Junbing Pan, Chunxiang Zhang, Xiaolei Sun, “Cardiovascular Complications of COVID-19 Vaccines”, Cardiovascular Epidemiology and Prevention, 2022.

>>> Xem thêm: Nhận biết các giai đoạn tiến triển của bệnh COVID 19

facebook
2

Bài viết liên quan

Bình luận0

Đăng ký
Thông báo về
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
Xem tất cả bình luận

Bài viết cùng chuyên gia